Gmina Oświęcim wraz z sąsiadującymi z nią w pośrodku miastem Oświęcimiem zajmuje centrum rozległej Kotliny Oświęcimskiej a dokładniej centrum jej dna obejmującego m. in. widły dużych rzek Wisły, Przemszy i Soły oraz tereny od strony południowej przylegające do wysoczyzny Osieckiej. Stąd położenie jej kształtuje się od 230 do 260 m npm. Teren jest bardzo urozmaicony zarówno pod względem występującej tu charakterystycznej m.in. łęgowej roślinności, urokliwych starorzeczy jak również bogatej fauny głównie ryb i ptactwa, związanej z dużą ilością zbiorników wodnych. Szczególnie charakterystyczne dla tutejszego krajobrazu są liczne stawy rybne grupujące się w dość znacznym oddaleniu od wspomnianych rzek i co ciekawe - wyżej od nich położone, dzięki systemowi kanałów oraz wykorzystaniu wody z lokalnych strumieni i potoków. Największe zespoły stawów grupują się na terenie Zaborza, Grojca, Poręby Wielkiej, Stawów Monowskich i Harmęż. Dno Doliny Wisły pokrywają lasy łęgowo-wiązowe, olszowo-jesionowe, zaś w dolinie Soły charakterystyczne zarośla łęgowe. Najbardziej malownicze są starorzecza (Babice, Dwory II) i stawy rybne z uwagi na bogactwo roślinności wodnej i przybrzeżnej oraz ptactwa wodnego. Do najpiękniejszych należy zespół lilii wodnych, w którym dominują grzybienie białe oraz grążele żółte o podobnych dużych pływających liściach i nieco mniejszych od grzybieni białych kwiatach (m. in. Harmęże). Ponadto oprócz rzęsy pospolitej tworzącej często zielony dywan na wodach stojących występują tzw. "pływające listki", czyli spirodela wielkokorzeniowa. Przybrzeżna roślinność tataraku, pałki szeroko i wąskolistnej oraz trzciny pospolitej, wrze życiem licznego tu ptactwa wodnego. Występują tu prawie wszystkie gatunki począwszy od największych, jakimi są łabędzie poprzez czaple, perkozy jedno i dwuczube, kaczki krzyżówki, rzadkie dziś bąki z rodziny czapli, łyski, cyranki, kurki wodne, kuliki a skończywszy na maleńkich trzciniakach, gniazdujących w zawieszonych "koszykach" wśród kołyszących się trzcin. Nad stawami szybują potężne jastrzębie z rodziny błotniaków a w rezerwacie "Żaki" na terenie Dworów II występują bardzo rzadkie już dziś ślepowrony, również z gatunku czapli. Szczególnie liczne są tu bażanty. Oprócz ptactwa łownego występują na terenie gminy zwierzęta łowne, takie jak sarny dzikie lisy, zające itp. Są również atrakcyjne tereny wędkarskie. Interesujące nadal są pomniki przyrody i grupy drzew występujące w parkach podworskich w Grojcu, Porębie Wielkiej, Zaborzu, Rajsku i Harmężach. Są to głównie stare dęby i lipy o obwodzie od 4 do 6 m). W granicach gminy zewidencjonowano łącznie 138 obiektów zabytkowych (krajobrazowych, architektury i budownictwa, kapliczek i krzyży przydrożnych, sepulkralnych - cmentarze itp.) oraz 19 stanowisk archeologicznych z okresu pradziejów i średniowiecza. Np. na szczycie Góry Grojeckiej znajdują się ślady grodziska z fazy kultury łużyckiej (I wieku p.n.e. - początek epoki żelaza), a w Łazach ślady pośredniowiecznego gródku obronnego zburzonego z rozkazu króla w XV wieku.

    Na miejscu licznych dawnych zamków fortalicjów ostały się jeszcze do dziś pałacyki neogotycko-mauretańskie, o mniej lub więcej pierwotnym wyglądzie jak: w Grojcu, Porębie Wielkiej, Rajsku oraz Harmężach. Cech architektury dworskiej można się doszukać w obiektach na Zaborzu i Adolfinie. Wszystkie budynki podworskie otoczone są pozostałością drzewostanów parkowych dających możliwość odpoczynku turystom i skorzystania z niezłej sieci sklepów i wiejskich barów. Są też możliwości agroturystyki.

    Szczególnie interesujące są zabytki architektury sakralnej obejmujące m.in. 3 kościoły (w tym 2 drewniane) kilka przydrożnych murowanych kaplic oraz kilkanaście figur tzw. kapliczek.

    Swoisty urok stanowią kościoły drewniane jak np. pochodzący z początku XVI wieku modrzewiowy kościółek, otoczony sobotami z cebulastą wieżą i nadwieszaną izbicą w Porębie Wielkiej. Podobny lecz z późniejszymi elementami murowanym znajduje się w Grojcu (1767 r.). Ciekawą budowlą jest murowany klasycystyczny kościół z 1843 - 1844 roku we Włosienicy. Wszystkie te kościoły maja również bogate w zabytki wyposażenie wnętrz. Zabytkowe murowane kapliczki przydrożne upiększające krajobraz znajdują się w Grojcu i Łazach oraz Brzezince. Na uwagę zasługuje również miejscowe cmentarze pochodzące z 2-giej połowy XIX wieku.

Osobną kartę turystyki w gminie stanowi Muzeum Auschwitz - Birkenau.

Przez teren gminy Oświęcim przebiegają dość liczne szlaki turystyczne:

1. Szlak Zabytków Ziemi Oświęcimskiej - (żółty) - okrężny liczący 54 km.
2. Szlak Ewakuacji WięĄniów Oświęcimia (Martyrologii) - (niebieski) - biegnący od Państwowego Muzeum Oświęcim przez Brzezinkę, Pławy, Harmęże w kierunku Brzeszcz.
   

   Oprócz wałów atrakcję turystyczną stanowi również śluza i kanał żeglugowy na Wiśle (15,5 km) w Dworach II. W ramach programu "Kaskada Górnej Wisły" w 1978 roku rozpoczęto budowę śluzy i kanału między Dworami a Przeciszowem - Lasem celem udostępnienia rzeki Wisły do żeglugi śródlądowej.

    Na terenie gminy istnieją prawie w każdym sołectwie obiekty sportowe ludowych klubów sportowych, przy większości szkół nowoczesne sale gimnastyczne, domy ludowe wraz z salami widowiskowymi, 2 gimnazja w tym jedno nowowybudowane w Zaborzu. Funkcjonuje sieć bibliotek wiejskich, 4 zespoły śpiewacze: w Broszkowicach, Brzezince, Grojcu, Porębie Wielkiej i Rajsku. W związku z pełną możliwością hotelowo-noclegową w mieście Oświęcim, gmina Oświęcim stanowi doskonałą bazę turystyczno rekreacyjną a przy doskonałej komunkacji bazę wypadową do dalszych jednodniowych wycieczek turystyczno krajoznawczych.

Opracował (broj)

Zapraszamy