Gmina Oświęcim obejmuje obszar ok. 75 km² leżą­cy we wschodniej części Kotliny Oświęcimskiej, w widłach rzek Wisły i Soły, w powiecie oświęcimskim, województwa małopolskiego.

Gminę tworzy 13 miej­scowości: Babice, Broszkowice, Brzezinka, Dwory II, Grojec, Harmęże, Łazy, Pławy, Poręba Wielka, Rajsko, Stawy Monowskie, Włosienica, Zaborze, zorganizowanych w 12 sołectwach  (miejscowość Łazy wchodzi w skład sołectwa Grojec) i jedna Osada Stawy Grojeckie wyodrębniona z sołectwa Grojec. Centralnie, w środku Gminy, leży miasto Oświęcim; zatem wsie, wchodzące w skład Gminy, okalają wieńcem tereny miejskie.
Z myślą o wygodzie swych mieszkańców, władze Gminy Oświęcim umieściły siedzibę Urzędu Gminy na terenie miasta, przy ulicy Zamkowej 12.

Położenie gminy w pobliżu miejskiej aglomeracji, ma ogromny wpływ na rozwój obu samorządów. Obserwuje się silne tendencje migracyjne ludności miej­skiej, w wyniku których stale rośnie liczba mieszkań­ców Gminy; obecnie przekroczyła już 17,5 tys.

Bliskość miasta czyni życie mieszkańców wsi łatwiej­szym. Dobrze rozwinięta na terenie gminy sieć placówek wychowania przedszkolnego oraz oświaty podstawowej i gimnazjalnej, służy wypadkowo także dzieciom i mło­dzieży miejskiej. Gęsta sieć lokalnych dróg ma nieba­gatelne znaczenie dla rozwoju budownictwa jednorodzinnego w gminie. Nie ma problemu z dostępem do sieci wodociągowej, gazowej i telekomunikacyjnej. W sołectwach o zwartej zabudowie prowadzona jest budowa kanalizacji. Na terenach o zabudowie rozproszonej, władze gminy proponują mieszkań­com dopłaty do prywatnych oczyszczalni.

Ważnym elementem w rozwoju gminy jest jej położenie na styku dwóch województw: śląskiego i małopolskiego oraz między trzema dużymi mia­stami: Krakowem (ok. 70 km), Katowicami (ok. 35 km) i Bielskiem-Białą (ok. 35 km). Ważne zatem są magistrale kolejowe relacji: Katowice–Mysłowi­ce, Oświęcim–Zator–Kraków oraz Zebrzydowice-Czechowice-Oświęcim-Trzebinia, ze stacją wę­złową w Oświęcimiu.

Autostradą A4 Kraków-Katowice łatwo dotrzeć do międzynarodowych portów lotniczych w Krako­wie-Balicach (ok. 60 km) i Katowicach-Pyrzowicach (ok. 70 km).

Komunikacyjnie gmina położona jest przy drodze nr 44 relacji Tychy–Oświęcim–Zator. Przez jej teren przebiegają drogi w kierunkach: nr 44 Tychy–Oświęcim–Zator, nr 933 Chrzanów–Oświęcim–Pszczyna i nr 948 Oświęcim–Kęty. Komunikacja zbiorowa w gminie obsługiwana jest przez zakład miejski, a na trasach dalekich przez komunikację przelotową.